Wśród rzeczy, które nakłada się na twarz, krem z filtrem ma badanie, które da się streścić jedną liczbą. To próba randomizowana, czyli taka, w której o grupie decyduje los, na 903 osobach. W australijskim eksperymencie dorośli poniżej 55 lat, którzy używali go codziennie przez 4,5 roku, mieli o 24% mniej oznak starzenia skóry niż grupa, która sięgała po niego, kiedy chciała (Hughes i wsp., 2013). Dla żeli myjących i kremów nawilżających takich prób tu nie opisujemy. Naszym zdaniem to dobra wiadomość, bo rutyna może być krótka.
Co jest sprawdzone, a co to opinia
Źródła użyte w tym tekście nie obejmują randomizowanych prób nad samymi środkami myjącymi i kremami nawilżającymi u zdrowych mężczyzn, na których dałoby się oprzeć twarde zalecenia. Dlatego uwagi o oczyszczaniu i nawilżaniu poniżej to opinia redakcji oparta na zdrowym rozsądku, a nie wynik badań. Filtr i retinoidy mają źródła podane przy zdaniach.
Czy skóra mężczyzn jest inna
Częściowo tak. Przegląd literatury z 2007 roku opisuje, że hormony płciowe wpływają na grubość naskórka i skóry właściwej oraz na pracę układu odpornościowego, a różnice między płciami widać też w łysieniu, trądziku i nowotworach skóry. Autorzy piszą jednak wprost, że płeć nie powinna radykalnie zmieniać postępowania, dopóki nie pojawią się klinicznie istotne różnice, i że wiele wyników nie pochodziło z badań randomizowanych. To przegląd z 2007 roku, a jego streszczenie nie wspomina o porównaniach konkretnych kosmetyków.
Dla ciebie wynika z tego naszym zdaniem jedno. Nie potrzebujesz osobnej linii „męskiej”. Wybierasz produkt po składzie, zapachu i tym, czy go tolerujesz, nie po opakowaniu.
Rano
Trzy kroki wystarczą.
Pierwszy to łagodne oczyszczanie. Naszym zdaniem rano często wystarczy sama woda, a wieczorem delikatny środek myjący, szczególnie jeśli używasz filtra lub pocisz się w ciągu dnia. Szukaj produktu, który nie szczypie ani nie ściąga skóry. Jeśli po umyciu czujesz napięcie, produkt jest zbyt mocny. To nasze praktyczne kryterium, nie wynik badania.
Drugi to krem nawilżający. Zwykły, bezzapachowy, w lekkiej konsystencji, jeśli skóra jest tłusta. Jego zadaniem jest ograniczenie suchości i podrażnień, a nie „odmładzanie”. Przy bardzo suchej, szorstkiej lub swędzącej skórze, szczególnie z zaczerwienieniem, lepsza jest wizyta u lekarza, bo za objawami może stać choroba skóry, a nie zwykła suchość.
Trzeci to filtr przeciwsłoneczny, którym zajmuje się osobny tekst o kremie z filtrem. W skrócie, NHS zaleca filtr o SPF co najmniej 30 i oznaczeniu ochrony UVA co najmniej cztery gwiazdki lub kółko z napisem UVA. Podkreśla też, że większość osób nakłada za mało.
Wieczorem
Wystarczy oczyszczanie i krem. Nic więcej nie jest konieczne. Filtr zmyj wieczorem, zanim nałożysz krem.
Jeśli rutyna wydaje ci się zbyt skromna, to właśnie o to chodzi. Zacznij od kilku tygodni samych podstaw. Jeśli skóra reaguje dobrze, dodawaj jeden nowy produkt naraz. Gdy wprowadzisz kilka jednocześnie, nie dowiesz się, który cię podrażnia. Nowy produkt możesz też najpierw nałożyć na niewielki fragment skóry, na przykład za uchem, i poczekać dzień lub dwa.
Retinoidy
Retinoidy to grupa substancji, dla której są randomizowane badania na skórze starzejącej się od słońca. Przegląd systematyczny z 2022 roku objął siedem randomizowanych badań nad miejscową tretynoiną w fotostarzeniu. We wszystkich badaniach poprawiał się wygląd zmarszczek, przebarwień i żółtawego kolorytu skóry, zmiany widać było już po miesiącu, a leczenie trwało od 3 do 24 miesięcy. Autorzy zaznaczają jednak, że preparaty, stężenia (od 0,025% do 5%) i mierzone wyniki były bardzo różne, a uczestniczkami były głównie kobiety. Do mężczyzn trzeba więc stosować ten wynik z ostrożnością. Nie ma danych, że u mężczyzn działa inaczej, ale streszczenie nie mówi też o wynikach osobno dla nich.
Tretynoina jest lekiem na receptę, więc nie podam tu dawkowania ani schematu. O jej stosowaniu decyduje lekarz lub dermatolog. Tak samo o lekach na trądzik. Według NHS są to między innymi retinoidy w kremie i żelu oraz antybiotyki, dostępne na receptę.
Retinoidy bywają drażniące. Przegląd z 2006 roku wskazuje, że pieczenie, łuszczenie i zapalenie skóry ograniczają ich akceptację, najbardziej przy tretynoinie i tazarotenie, a retinaldehyd i retinol są wyraźnie łagodniejsze. Jeśli to rozważasz, rozmowa z farmaceutą lub dermatologiem ma więcej sensu niż samodzielne eksperymenty. Zapytaj ich też, jak łączyć retinoid z filtrem. Jeśli masz egzemę, trądzik różowaty albo już leczysz skórę innymi lekami, powiedz o tym lekarzowi, zanim sięgniesz po retinoid.
Czego unikać
Naszym zdaniem największe zyski daje rezygnacja z nadmiaru. NHS radzi przy trądziku nie szorować skóry, bo to ją podrażnia, a kilka nowych produktów naraz utrudnia ustalenie, który szkodzi. Gdy skóra szczypie albo łuszczy się po nowym kosmetyku, odstaw go i wróć do podstaw. Jeśli zaczerwienienie nie mija po kilku dniach, pokaż skórę farmaceucie lub lekarzowi.
Jeśli masz trądzik, który nie schodzi po kilku tygodniach prostej rutyny, bolesne guzki albo blizny, idź do lekarza rodzinnego. To leczenie, a nie sprawa kosmetyku z półki. Do lekarza trzeba też pójść ze zmieniającym się znamieniem lub ranką, która się nie goi.
Dopasuj ruch do problemu
Rutyna z trzech kroków nie rozwiąże wszystkiego, więc dobrze wiedzieć, co z czym łączyć. Cienie pod oczami i szara cera po nieprzespanej nocy mogą mieć związek ze snem, a nie z brakiem kremu. Pierwsze zmarszczki od słońca to temat filtra i ewentualnie retinoidu po rozmowie ze specjalistą. Trądzik i nawracające zapalenia to wizyta u lekarza. Przy suchości i ściąganiu naszym zdaniem warto zacząć od łagodniejszego mycia i kremu. Dzięki temu nie kupujesz sześciu produktów naraz.
Filtr trzeba jeszcze używać dobrze. Przegląd badań nad jego stosowaniem pokazuje, że w warunkach rzeczywistych ludzie nakładają go znacznie mniej, niż zakładają testy, co obniża faktyczną ochronę. Szczegóły ilości i ponownego nakładania są w osobnym tekście, a ten przegląd mówi wprost, że przy 2 mg na cm kwadratowy testowanym w laboratorium ludzie używali zwykle od 0,39 do 1,0 mg.
Wygląd skóry a reszta życia
Wygląd twarzy zależy też od snu. Wyniki badań nad niewyspaniem i wyglądem opisano w tekście Sen a wygląd. Naszym zdaniem kolejnym krokiem po prostej pielęgnacji nie jest kolejny kosmetyk, tylko regularne godziny snu. Sprawdź, kiedy powinieneś kłaść się spać, w kalkulatorze pory snu. A jeśli myślisz o zmianach w wyglądzie szerzej, zobacz tekst o looksmaxxingu, który oddziela rzeczy sprawdzone od ryzykownych.
Na początek wystarczą dwa produkty, filtr, który zniesiesz na twarzy codziennie, i zwykły krem nawilżający. Resztę dokładaj dopiero wtedy, gdy wiesz, jaki problem ma rozwiązać.
