Co to jest i po co ludzie to biorą
Chitozan powstaje z chityny pozyskiwanej z muszli owoców morza. Autorzy jednej z opisanych prób opisują go jako błonnik, który zmniejsza wchłanianie tłuszczu i dlatego bywa stosowany do kontroli wagi.
Wyniki wyszukiwania zawierały też prace o ślinie i bakteriach próchnicy, o rybach, muszkach owocówkach i glukozaminie, w których chitozan to tylko materiał. Pomijam je.
Co pokazują badania
Podstawą jest przegląd Cochrane z 2008 roku, który połączył 15 prób z 1219 uczestnikami. Chitozan dał średnio 1,7 kg więcej utraconej wagi niż placebo (przedział ufności od 1,3 do 2,1 kg) i obniżył cholesterol całkowity o 0,2 mmol/L. Częstość działań niepożądanych była podobna jak w placebo. Jest jednak ważne zastrzeżenie. Autorzy zaznaczyli, że jakość wielu badań była słaba, a analizy ograniczone do prób z lepszym planem, większych albo dłuższych dawały wyraźnie mniejsze zmiany wagi i cholesterolu. Ich wniosek to pewne dowody na skuteczność w krótkim czasie, ale wyniki dobrych badań wskazują, że efekt na wagę jest minimalny i raczej bez znaczenia klinicznego. Żadne badanie nie sprawdzało, czy chitozan wpływa na choroby lub śmiertelność.
Nowsze próby nie zmieniają tego obrazu na tyle, by go przesądzić. Jednostronnie zaślepiona próba na 96 osobach z nadwagą (64 osoby brały chitozan grzybowego pochodzenia, 32 placebo) dała w grupie chitozanu średni spadek o 3,10 kg po 90 dniach, istotnie większy niż w placebo, bez zmiany nawyków żywieniowych. To pojedyncze badanie, zaślepiono w nim tylko jedną stronę, a część autorów podaje adresy firmy produkującej ten preparat. W sieciowej metaanalizie 111 prób z 2023 roku chitozan wypadł jako jeden z kilku suplementów dających małą poprawę wagi (1,70 kg mniej, przedział od 0,78 do 2,62, pewność dowodów umiarkowana). Psyllium wypadło w tym zestawieniu lepiej (3,70 kg mniej).
Oświadczenie UE dotyczy tylko cholesterolu, a nie wagi.
Dawki, które badano
W próbie z 2016 roku podawano pięć kapsułek po 500 mg dziennie, czyli 2,5 g, przez 90 dni. Oświadczenie UE o cholesterolu wymaga 3 g dziennie w produkcie i informacji o tej dawce dla konsumenta. To opis badań i wymagań, nie zalecenie.
Kto powinien uważać
Najważniejsza uwaga dotyczy warfaryny i innych leków przeciwkrzepliwych. Przegląd interakcji z żywnością, ziołami i suplementami z 2021 roku wymienia chitozan wśród środków, które zwiększają ryzyko krwawienia. Jeśli bierzesz takie leki, nie zaczynaj bez rozmowy z lekarzem. Dla alergii na skorupiaki nie szukałem danych. Badanie na szczurach (6 miesięcy, w diecie), zgłoszone przez amerykański Narodowy Instytut Raka (NCI) do sprawdzenia niedoboru witaminy E i osteoporozy, nie ma w streszczeniu wyników, a zwierzęta w ogóle nie są dowodem dla ludzi. Dla ciąży i karmienia nie ma danych.
Co z tego wynika
Chitozan jest zakupem raczej nietrafionym. Efekt na wagę to niecałe dwa kilogramy w krótkim czasie, który w lepszych badaniach jeszcze maleje, a ryzyko przy lekach przeciwkrzepliwych jest realne. Jeśli chodzi o cholesterol, lipidogram i rozmowa z lekarzem są ważniejsze niż kapsułka z oświadczeniem, które wymaga 3 g dziennie.