Co to jest i po co ludzie to biorą
Jod jest budulcem hormonów tarczycy, czyli gruczołu w szyi, który reguluje tempo przemiany materii. NHS podaje, że dorosły potrzebuje 140 µg dziennie i zwykle dostaje to z jedzenia.
Co pokazują badania
Dla dorosłego mężczyzny dowodów jest bardzo mało. Najbliższe jego sytuacji jest badanie z Nowej Zelandii na 112 dorosłych w wieku 18-40 lat z łagodnym niedoborem jodu (mediana jodu w moczu 65 µg/l). Przez 24 tygodnie dostawali 150 µg jodu dziennie albo placebo. Poziom jodu w moczu wzrósł do 168 µg/l przy suplemencie wobec 79 µg/l przy placebo, a tyreoglobulina (białko z tarczycy, które spada, gdy jodu jest dość) obniżyła się o 27 procent. Hormony TSH i FT4 pozostały bez zmian. To pokazuje, że jod poprawia swój status w organizmie, ale nie pokazuje, że ktoś poczuł się lepiej.
Metaanaliza Taylora objęła 9 prób z losowym przydziałem i 8 obserwacyjnych w populacjach z łagodnym lub umiarkowanym niedoborem jodu. Suplementacja w ciąży poprawiała część wskaźników tarczycy u matek, a w dwóch próbach u dzieci szkolnych dała skromną poprawę rozumowania i ogólnych zdolności poznawczych, przy dużych różnicach między badaniami. Autorzy piszą, że potrzeba większych badań. W żadnej próbie interwencyjnej nie zanotowano nadmiaru zaburzeń tarczycy.
Dla ciąży obraz jest jeszcze mniej jednoznaczny. Metaanaliza z 2020 roku nie znalazła wpływu jodu na rozwój poznawczy, językowy ani ruchowy dzieci matek z łagodnym niedoborem i uznała dowody za niewystarczające. Z badań dla sportowców też nic nie wynika. Przegląd z 2019 roku nie znalazł żadnych istotnych prac o jodzie.
Dieta ma znaczenie. Przegląd diet roślinnych pokazał, że weganie mają najniższe spożycie jodu i gorszy status tego pierwiastka.
Dawki, które badano
W badaniu nowozelandzkim dawka wynosiła 150 µg jodu dziennie przez 24 tygodnie w postaci jodanu potasu. To opis badania, nie zalecenie. NHS pisze, że 0,5 mg (500 µg) dziennie lub mniej z suplementów raczej nie szkodzi.
Kto powinien uważać
Nadmiar jodu też może zaburzyć pracę tarczycy. NHS ostrzega, że przyjmowanie dużych dawek jodu przez długi czas może zmienić pracę tarczycy, i radzi skonsultować suplement z lekarzem. Nie bierz jodu na własną rękę, jeśli masz chorobę tarczycy lub bierzesz na nią leki. Jod bywa też w multiwitaminach, więc sumuj dawki. Przejrzane prace nie opisują interakcji z lekami.
Co z tego wynika
Jeśli nie wiesz, czy masz niedobór jodu, nie zgaduj. O pracy tarczycy rozstrzyga lekarz na podstawie badań, nie same objawy. Jeśli jesteś weganinem, zapytaj lekarza o kontrolę poziomu jodu. W przejrzanych badaniach nie znaleziono powodu, by pozostali dokładali suplement. Oświadczenie UE o jodzie i tarczycy istnieje, ale dotyczy prawidłowej funkcji, nie leczenia.