Co to jest i po co ludzie to biorą
Niacyna to witamina B3, która w suplementach występuje jako kwas nikotynowy albo nikotynamid. Z nią mylone są dwa nowsze produkty, czyli rybozyd nikotynamidu (NR) i mononukleotyd nikotynamidu (NMN), sprzedawane jako „boostery NAD+”. NAD+ to cząsteczka, którą komórki wykorzystują w przemianie energii, a jej poziom spada z wiekiem. Załącznik do rozporządzenia 432/2012 zawiera oświadczenia m.in. o zmniejszaniu zmęczenia, które opisują rolę witaminy, a nie efekt suplementu u zdrowej osoby.
Co pokazują badania
Sprawa zaczyna się od cholesterolu, bo do tego niacynę stosuje się w lecznictwie. Wśród źródeł tej strony nie ma jednak badań nad jej wpływem na lipidy, więc tego nie oceniamy. Jest za to przegląd w JACC z 2021 roku, który zaznacza zwiększone ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny przy niacynie przyjmowanej ze statyną. Autorzy piszą też, że rozstrzygających dowodów korzyści z suplementów u osób z wystarczającą ilością składnika w diecie nie wykazano.
Jeśli interesuje cię NAD+, przegląd 33 badań na ludziach stwierdził, że NR i NMN doustnie konsekwentnie podnoszą wskaźniki NAD we krwi i są dobrze tolerowane. Wpływ na zdrowie i funkcje organizmu był jednak niejednorodny i często zerowy. Autorzy uznali skuteczność w starzeniu za nierozstrzygniętą. W badaniu na 65 zdrowych osobach, bez zaślepienia, po 14 dniach NR i NMN podnosiły NAD we krwi, a zwykły nikotynamid nie. To różnica między formami witaminy B3.
W dziedzinie funkcji seksualnych przegląd 11 badań znalazł tylko jedno z niacyną, w którym 1500 mg niacyny dziennie przez 12 tygodni poprawiło wyniki erekcji. Witaminy A, C i E nie miały istotnego wpływu na funkcje seksualne. Jeden wynik z wysokiej dawki nie wystarcza do rekomendacji.
Metaanaliza 22 grup pokazała, że kwas nikotynowy i nikotynamid obniżały BMI o 0,19 kg/m2, czyli według naszego przeliczenia o około pół kilograma przy wzroście 175 cm, a masy ciała nie zmieniały. Efekt jest statystycznie wykrywalny, lecz praktycznie bez znaczenia.
Dawki, które badano
W badaniu o funkcjach seksualnych użyto 1500 mg dziennie przez 12 tygodni. Przegląd 47 prac i 11 741 osób wykazał, że u zdrowych poważne działania niepożądane kwasu nikotynowego pojawiały się poniżej 1000 mg dziennie. Autorzy podają, że górny limit kwasu nikotynowego ustalono na 35 mg dziennie w USA i 10 mg w Europie i sugerują, że jest bardzo zachowawczy. Oficjalnych dokumentów nie sprawdzano, więc aktualne limity zweryfikuj osobno. To dawki z prób, nie zalecenia.
Kto powinien uważać
Przegląd o limitach wymienia uderzenia gorąca jako szczególnie typowy skutek uboczny kwasu nikotynowego w wyższych dawkach. Osoby przyjmujące statyny nie powinny dokładać niacyny na własną rękę, bo przegląd JACC wskazuje zwiększone ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny. W ciąży metaanaliza badań obserwacyjnych łączyła niewystarczające spożycie niacyny z częstszymi wadami wrodzonymi (OR 1,13, przedział 1,02-1,24). To powiązanie, a nie dowód, że suplement coś zmienia, więc temat dla lekarza.
Co z tego wynika
Dla zdrowego mężczyzny niacyna w tabletkach nie ma w tych źródłach dowodów na energię ani płodność, a efekt na masę ciała jest znikomy. Wyższe dawki kwasu nikotynowego wiążą się z uderzeniami gorąca. Jeśli myślisz o NR lub NMN, badania pokazują, że podnoszą one wskaźniki we krwi, a poza tym efekty są niejednorodne. Cholesterol to sprawa lekarza, nie suplementu.