Co to jest i po co ludzie to biorą
Ornityna uczestniczy w cyklu mocznikowym, czyli w tym, jak organizm pozbywa się amoniaku powstającego przy rozpadzie białek. Sprzedawana jest jako dodatek na regenerację i sen. Samo to, że aminokwas ma rolę w metabolizmie, niczego nie dowodzi, więc sprawdźmy, co wyszło w ludziach.
Co pokazują badania
Najlepiej wygląda stres i sen, ale to jedna mała próba. W badaniu na 52 zdrowych pracownikach, którzy odczuwali lekki stres i zmęczenie, 400 mg ornityny dziennie przez 8 tygodni obniżyło poziom kortyzolu we krwi i wskaźnik kortyzol/DHEA-S w porównaniu z placebo. Uczestnicy oceniali też, że lepiej śpią i czują mniej złości. Pojedyncza próba i subiektywne oceny to za mało na pewność (kortyzol mierzono we krwi, resztę ankietami).
Do sportu to nie przekłada się dobrze. W badaniu naprzemiennym (crossover) na 14 trenujących osobach po 0,1 g/kg ornityny wskaźniki wydolności nie różniły się od placebo. Stężenie amoniaku po wysiłku było nawet wyższe, co autorzy tłumaczą większą zdolnością jego buforowania. Autorzy piszą, że po ornitynie przed wysiłkiem nie należy spodziewać się lepszych wyników.
Jest jeszcze próba na 11 osobach z fenotypem łatwego czerwienienia się po alkoholu: po 400 mg ornityny przyjętych po wieczornym alkoholu mieli następnego ranka niższy kortyzol w ślinie i lepsze samopoczucie, ale metabolizm alkoholu się nie zmienił. Tak mała grupa i taki wyjątkowy fenotyp nie pozwalają na uogólnienia.
Jest też badanie suplementu z kolagenem i ornityną na skórę (22 osoby). Nie da się w nim odróżnić działania ornityny od działania kolagenu, więc nie traktuję go jako dowodu dla ornityny.
Dawki, które badano
Próby u ludzi używały 400 mg dziennie (do 8 tygodni) albo jednorazowo 0,1 g na kilogram masy ciała. Przegląd bezpieczeństwa objął 22 publikacje o zdrowych osobach. Najwyższa dawka wynosiła 14 025 mg dziennie w postaci chlorowodorku, a najdłuższe stosowanie 156 dni. Autorzy oszacowali poziom, przy którym nie obserwowano działań niepożądanych, na 12 000 mg dziennie. To dane z badań, nie zalecenie.
Kto powinien uważać
Główne zgłaszane działania niepożądane dotyczyły przewodu pokarmowego, choć przegląd nie znalazł istotnej różnicy w ich ryzyku między grupą z ornityną a bez niej. Wszystkie dane pochodzą od zdrowych ludzi. O chorobach wątroby, zaburzeniach przemiany amoniaku, ciąży, karmieniu i interakcjach z lekami w użytych źródłach nie ma nic, więc w tych sytuacjach zapytaj lekarza. Statusu prawnego ornityny w suplementach nie sprawdzaliśmy, zweryfikuj go w GIS.
Co z tego wynika
Ornityna nie ma dowodów jako dodatek sportowy, a jedyny obiecujący wynik, o stresie i śnie, pochodzi z jednej niewielkiej próby. Jeśli kłopotem jest sen albo przewlekłe zmęczenie, wiele zrobi sprawdzenie nawyków i rozmowa z lekarzem. Dopóki ten pojedynczy wynik nie zostanie powtórzony przez inną grupę badaczy, nie ma podstaw, by uznawać ornitynę za sprawdzoną.