Co to jest i po co ludzie to biorą
PQQ, czyli pirolochinolinochinon, to niewielka cząsteczka obecna w żywności, a w suplementach sprzedawana w formie soli disodowej. Autorzy badań opisują ją jako związek zaangażowany w powstawanie mitochondriów, czyli struktur w komórkach, które produkują energię. To założenie z opisów badań, nie wynik zmierzony u ludzi.
Wyszukiwanie w PubMed dało 12 trafień oznaczonych jako próby z randomizacją, ale ani jednego przeglądu systematycznego.
Co pokazują badania
Najwięcej jest badań nad pamięcią. Japońska próba z 2022 roku objęła 64 zdrowych osób w wieku 40 do 80 lat, a ukończyły ją 58. Przez 12 tygodni jedni brali 21,5 mg PQQ dziennie, drudzy placebo. W komputerowym teście funkcji poznawczych grupa z PQQ wypadła lepiej w kilku obszarach, w tym w pamięci i czasie reakcji. Starszy eksperyment na 41 osobach z 20 mg dziennie przez 12 tygodni, u zdrowych starszych osób, pokazał mniejszą interferencję w teście Stroopa (nazywanie koloru zamiast czytania słowa), co autorzy odczytują jako lepszą uwagę. Trzecia próba z dorosłymi w wieku 20 do 65 lat też dała poprawę pamięci słownej po 12 tygodniach.
Wynik jest spójny, ale ostrożny trzeba być z dwóch powodów. Badania są małe i krótkie. Dwa z nich testowały nazwane produkty (mnemoPQQ i BioPQQ), a streszczenia nie podają, kto je sfinansował. W przejrzanych pracach nie ma dużej próby, która by te wyniki powtórzyła.
Wydolność wypadła gorzej. W badaniu na 23 nietrenowanych mężczyznach po 6 tygodniach treningu z 20 mg PQQ albo placebo nie było różnicy w wydolności ani w składzie ciała. Wzrósł tylko poziom białka PGC-1α, markera laboratoryjnego, a to nie to samo co lepsza forma.
U starszych osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi próba na 34 osobach testowała mieszankę PQQ z minerałami wydzielającymi wodór. Wzrósł poziom BDNF (białka ważnego dla neuronów), ale różnica względem placebo nie była istotna statystycznie. W testach poznawczych poprawiła się jedna z poddziedzin. Z takiej mieszanki nie wynika nic o samym PQQ.
Dawki, które badano
W trzech próbach nad pamięcią i w próbie wysiłkowej podawano około 20 mg dziennie, od 6 do 12 tygodni. To dane z badań, nie zalecenie. W opisanych próbach nie porównywano różnych dawek.
Kto powinien uważać
W streszczeniach dwóch prób na ludziach autorzy piszą o braku zdarzeń niepożądanych (Shiojima 2022) lub nieprawidłowych wyników badań krwi i moczu (Itoh 2016). Pozostałe streszczenia o bezpieczeństwie nie mówią. Obserwacje trwały jednak najwyżej 12 tygodni.
Badanie toksyczności soli disodowej PQQ, produktu mnemoPQQ opracowanego przez autorów, prowadzono na szczurach i królikach oraz w testach laboratoryjnych na komórkach. U szczurów 90-dniowa dawka do 600 mg/kg nie dała objawów ogólnej toksyczności. To nie jest dowód bezpieczeństwa u ludzi. Nie mamy też danych dla ciąży, karmienia piersią, dzieci ani o interakcjach z lekami. Status prawny PQQ w UE jako nowej żywności nie był sprawdzany na stronie urzędowej, więc zweryfikuj go sam.
Co z tego wynika
Dla kogoś, kto szuka lepszej formy na treningu, to nie jest ciekawa opcja, bo jedyna próba tego nie potwierdziła. Dla pamięci sygnał jest, ale pochodzi z kilku małych badań, więc czekałbym na niezależne potwierdzenie. Jeśli pamięć rzeczywiście się pogarsza, pierwszym krokiem jest lekarz, a nie suplement.